مقاله

آماده شدن برای سخنرانی؛ از انتخاب موضوع تا ارائه سخنرانی – بخش 1

عکس: بادران

 اگر فکر می‌کنید آماده شدن برای سخنرانی سخت‌ترین کار دنیاست و حتی نمی‌دانید اصلا از کجا باید شروع کنید، راه را درست آمده‌اید. همراه ما باشید، می‌خواهیم صفر تا صد آمادگی برای سخنرانی را برای‌تان بگوییم.

۱. انتخاب موضوع
هنگام انتخاب موضوع سخنرانی‌تان، طوفان فکری انجام دهید تا ایده‌های زیادی تولید کنید و آنها را غربال کنید تا به موضوع واحدی برسید.
وقتی شروع به آماده‌شدن برای انواع سخنرانی می‌کنید، مهم است که دقیقا بدانید قرار است درباره‌ی چه چیزی صحبت کنید. شاید استاد یا برگزارکننده‌ای، موضوع مشخصی به شما داده باشد یا شاید صرفا دعوت شده باشید تا در رویدادی سخنرانی کنید که موضوع به انتخاب خودتان است. دانستن اینکه چطور به‌دقت موضوع‌تان را انتخاب کنید، نخستین گام مهم در آماده شدن برای یک سخنرانی موفقیت آمیز است.
کار خود را با فکرکردن درباره‌ی محل سخنرانی آغاز کنید. کجا سخن خواهید گفت؟ برای چه کسی سخنرانی می‌کنید؟ پس بررسی کنید که درباره‌ی موضوع چه می‌دانید و به موضوعات و حوزه‌هایی توجه کنید که نمی‌دانید. مفید است که درباره‌ی موضوعی صحبت کنید که از پیش با آن آشنا هستید؛ اما گاهی ممکن است در موقعیت‌هایی قرار بگیرید که هیچ‌گونه اطلاعاتی درباره‌ی موضوع مورد نظر ندارید.
در هر صورت، طوفان فکری برای پرداختن موضوع‌تان بسیار سودمند است.
طوفان فکری
یکی از بهترین راه‌ها برای کمک به شکل‌دادن موضوع‌تان، طوفان فکری است. می‌توانید طوفان فکری را به‌تنهایی انجام دهید یا حتی شاید بخواهید از چند دوست، همکار یا همکلاسی کمک بگیرید تا ایده‌ها در محیطی گروهی مطرح شوند. با چند روش گوناگون می‌توانید این کار را عملی کنید.
تداعی واژه
کار خود را با ایده‌ی موضوعی گسترده‌ای آغاز کنید. چه واژه‌ها، موضوعات یا مسائل دیگری با آن موضوع اولیه در ارتباط هستند؟ حالا چه واژگان، موضوعات یا مسائل دیگری به واژگان بعدی ربط دارند؟ این زنجیره‌ی تداعی واژگانی را ادامه دهید تا طیفی گسترده‌ از ایده‌ها خلق کنید.
دسته‌بندی
دسته‌بندی که به نقشه ذهنی نیز معروف است، تداعی واژگانی را به شکلی بصری برای‌تان میسر می‌کند. ایده‌ی اصلی خود را بنویسید؛ دایره‌ای به دورش بکشید و به آن مانند مرکز یک چرخ فکر کنید. حالا، ایده‌ها، موضوعات و زیردسته‌های مرتبط با ایده‌ی اصلی را دور این مرکز بنویسید و آنها را با خطوطی جداگانه به آن وصل کنید. از هر خط، ایده‌های مرتبط دیگری بکشید. همچنان که دسته‌ی شما رشد می‌کند، می‌توانید خطوط کوچک‌تر را به هم وصل کنید و پیوندهای جدیدی میان موضوع‌ها برقرار کنید.
نوشتن آزادانه
این کار احتمالا ساده‌ترین روش طوفان فکری است. مدت‌زمانی تعیین کنید و شروع کنید به نوشتن هر فکر و ایده‌ای که در رابطه با موضوع مشخص‌تان به ذهن‌تان می‌رسد. شاید برای‌تان راحت‌تر باشد که همه چیز را به جای نوشتن با دست، در رایانه تایپ کنید تا بتوانید افکارتان را سریع‌تر پیش ببرید. با هر روشی که برمی‌گزینید، دست از نوشتن برندارید.
راه دیگر نوشتن آزادانه، ضبط‌ کردن صدای خودتان در حال صحبت برای مدت‌زمان مشخصی است. نکات کلیدی را بعدا پیاده‌سازی کنید تا بیشتر روی آنها کار کنید. وقتی زمان‌تان تمام شد، برگردید و نکات یا موضوعات مرتبطی را که برای‌تان مناسبند، هایلایت کرده یا دورشان خط بکشید؛ بعدا آنها را اصلاح خواهید کرد.
از ایده‌ها به یک موضوع برسید
وقتی طوفان فکری انجام دادید و ایده‌های زیادی به دست آوردید، زمان آن است که ایده‌های‌ خود را اصلاح کنید و از همه‌ی آنها به یک موضوع برسید. وقتی یادداشت‌های طوفان فکری‌تان را مرور می‌کنید، به دنبال موضوعات، الگوها و تشابهات بگردید. از این نکات بهره بگیرید تا به سمت یک موضوع واحد پیش بروید.
کمی مطالعه‌ی مقدماتی انجام دهید
اگرچه قطعا برای موضوع‌تان تحقیق خواهید کرد، شاید بخواهید کمی «کار قبل از تحقیق» انجام دهید؛ که مقداری جست‌وجو پیش از تحقیق واقعی است. مروری اجمالی کنید تا ببینید که دیگران درباره‌ی موضوع‌تان چه گفته یا نوشته‌اند. این کار شاید ایده‌های بیشتری به شما بدهد که چطور موضوع خود را اصلاح کنید و بهبود ببخشید؛ یا به شکلی مناسب‌تر آن را با مخاطب یا محل سخنرانی‌تان تطبیق دهید.

۲. تحلیل چه کسی، چرا و کجا
شناخت و درک مخاطب‌تان یکی از مهم‌ترین بخش‌های پرورش یک سخنرانی اثربخش است.
وقتی موضوع‌تان را مشخص کردید، نوبت تمرکز بر این است که برای چه کسی سخنرانی خواهید کرد. در کنار شناسایی موضوع، درک مخاطب یکی از مهم‌ترین مواردی است که می‌توانید جهت آماده‌شدن برای سخنرانی انجام دهید.
ویژگی‌های مخاطب‌تان را بشناسید
به مخاطب‌تان بیندیشید: ظاهرشان چگونه است؟ ممکن است چه وجوه اشتراکی داشته باشند؟ ممکن است شما چه اشتراکاتی با آنها داشته باشید؟ وقتی به دنبال درک این هستید که هنگام سخنرانی چه کسی در مقابل‌تان می‌نشیند، این موارد مهم هستند.
جنسیت مخاطب‌تان را در نظر بگیرید: زن، مرد یا ترکیبی از هر دو؟ آیا آنها مسن‌تر یا جوان‌تر از شما هستند؟ آیا آنها را هم‌سنخ خود درنظر می‌گیرید؟ آیا قبلا با آنها دیدار کرده‌اید؟ به تمام ویژگی‌های احتمالی مخاطب مانند جنسیت، سن، ریشه‌ی ملیتی، قومیت، فرهنگ و شغل بیندیشید. اما به یاد داشته باشید: فقط به این دلیل که شاید برای گروهی از مردم صحبت می‌کنید،‌ به معنای این نیست که باید از آن گروه کلیشه بسازید. در واقع، اگر در نهایت از مخاطب‌تان کلیشه‌ بسازید، به احتمال زیاد، به جای علاقه‌مندکردن‌شان، توجه آنها را از دست خواهید داد.
همچنین به دانشی که مخاطب‌تان با خود به ارائه‌ی شما می‌آورد، بیندیشید. این دانش شاید خیلی کامل باشد یا برعکس، آنها کمترین اطلاعاتی درباره‌ی موضوع‌تان نداشته باشند. هرچه سخنرانی‌تان را بیشتر برای مخاطب‌تان شکل دهید، سخنرانی مؤثرتر و متقاعدکننده‌تر خواهد بود.
تعدیل نژادپرستی
باید بدانید که در هر موقعیتی، شما با جهان‌بینی منحصربه‌فرد خود و مجموعه‌ای از تعصب‌ها رفتار می‌کنید. به‌ویژه هنگام سخنرانی‌تان باید از این جهان‌بینی و تعصب‌ها آگاه باشید؛ چون ممکن است روی افرادی با فرهنگ‌ها، سنین و جنسیت‌های مختلف اثری منفی بگذارد.
همین موضوع برای به‌کارگیری حرکات یا رفتارها صادق است. برخی از ژست‌های روزمره شاید برای فرهنگ‌های دیگر واقعا توهین‌آمیز باشند. برای نمونه، در تمام شهربازی‌های دیزنی، کارکنان وقتی گردشگران و بازدیدکنندگان را برای مسیریابی راهنمایی می‌کنند، همیشه به‌جای یک انگشت با دو انگشت، راه را نشان می‌دهند؛ چون اشاره با یک انگشت در برخی فرهنگ‌ها به‌شدت بی‌ادبانه تلقی می‌شود.
برخی از اصطلاحات و بیان‌هایی که شاید طبیعی به نظر برسند و برای شما منطقی باشند، شاید برای افرادی با فرهنگ یا زبانی متفاوت کاملا گیج‌کننده باشند. بکوشید گامی به عقب بردارید و دیدگاه نژادپرستانه‌ای را که ممکن است با خود برای مخاطب‌تان بیاورید، در نظر بگیرید و به شیوه‌های کاهش یا تعدیل آن دسته از دیدگاه‌ها فکر کنید تا مخاطب با شما احساس بیگانگی نکند.

۳. تحقیق درباره‌ی موضوع: جمع‌آوری مطالب و شواهد
برای اثبات کامل هرچه در سخنرانی‌تان ادعا می‌کنید، باید در مورد آن ادعاها کاملا تحقیق کنید و شواهدی پشتیبان برای‌شان فراهم کنید.
حالا که موضوع‌تان را می‌دانید و به اینکه چه کسی مخاطب‌تان خواهد بود اندیشیده‌اید، باید آستین بالا بزنید و کار واقعی آماده‌کردن سخنرانی‌تان را آغاز کنید. در ادامه بحث می‌شود که چطور به بهترین شکل تحقیق کنید و مطالب و شواهد پشتیبان جمع‌آوری کنید.
یافتن منابع معتبر
اولین تلاش برای بسیاری از افرادی که سخنرانی آماده می‌کنند، بیرون‌رفتن و یافتن هرگونه اطلاعاتی است که می‌توانند و اغلب این اطلاعات را از راه موتورهای جست‌وجوی آنلاین به‌دست می‌آورند. اگرچه این کار، راهی عالی برای «کار قبل از تحقیق» است، باید واقعا به منابعی که اطلاعات‌تان را از آنها جمع می‌کنید، توجه کنید. اگر می‌خواهید هر ادعایی را در سخنرانی‌تان با موفقیت ثابت کنید، باید حتما اطلاعاتی از منابع معتبر داشته باشید.
چه منبعی «معتبر» است؟
معمولا واقعیت‌های سخت و انکارناپذیر در منابع معتبر پیدا می‌شوند. واقعیت: زمین جایی بین ۵۸ تا ۱۰۱ میلیون کیلومتر دورتر از مریخ قرار دارد که این فاصله به موقعیت مداری هر سیاره وابسته است؛ چنین ادعایی به‌راحتی قابل‌‌مستندسازی است؛ اما اگر ادعایی مطرح کنید که در جایی فراتر از قلمرو موجود قرار گیرد (مثلا، وجود زندگی در جهانِ بیرون از زمین)، باید حتما منابع معتبری داشته باشید که پشتیبان چنین ادعایی باشند.
بسیاری اوقات، شما باید به منابع علمی سر بزنید. مجلات و نشریات دانشگاهی، بهترین منابع علمی هستند. به علاوه، شما می‌توانید به‌ سراغ متخصصی در حوزه‌ای که تحقیق می‌کنید، بروید. این متخصص منبع اولیه‌ی اطلاعات است و گاهی می‌تواند کمک کند تا شما برای یافتن منابع معتبر دیگر، در مسیر درست قرار بگیرید.
وقتی شک دارید، دوستانه از کتابدار بپرسید. آنها غالبا می‌توانند شما را به مجموعه‌ی از نشریات آنلاین یا موتورهای جست‌وجوی علمی راهنمایی کنند تا بتوانید منابع معتبر را آسان‌تر پیدا کنید.
حفظ نظم و ترتیب تحقیق
وقتی شروع به گردآوری اطلاعات می‌کنید، ضروری است که یادداشت‌های‌ خود را در یک مکان قرار دهید تا دسترسی آسانی به آنها داشته باشید. شاید بخواهید جعبه‌ای درست کنید تا تمام کاغذها و یادداشت‌ها را کنار هم نگه دارید یا دفترچه‌ی یادداشتی چندقسمتی به تحقیق‌تان اختصاص دهید. شاید یادداشت‌ها را روی برگه‌های رنگی بنویسید و آنها را براساس رنگ یا عنوان‌شان دسته‌بندی کنید. اگر یادداشت‌ها را آنلاین نگه می‌دارید، می‌توانید به کمک رایانش ابری تحقیق‌تان را از راه دور ذخیره کنید تا در هر جایی به آن دسترسی داشته باشید. نرم‌افزارهای دیگری هم وجود دارند که فایل‌های یادداشت شما را نگه می‌دارند و روی رایانه‌تان به شکل الکترونیکی منظم ذخیره می‌کنند.
همیشه منبع اطلاعات‌تان را ثبت کنید. این موضوع به‌ویژه برای زمانی مهم است که کسی تصمیم‌ می‌گیرد پس از سخنرانی از شما درباره‌ی واقعیت‌ها بپرسد. همچنین این آگاهی به دیگران نشان می‌دهد که شما کارتان را کامل و دقیق انجام داده‌اید. به علاوه، هیچ‌گاه نباید اطلاعاتی را کلمه‌به‌کلمه کپی کرده و ادعا کنید که مال خودتان است. دزدی ادبی فقط به شهرت و اعتبار و اخلاقیات سخنرانی شما لطمه می‌زند و حتی احتمال دارد باعث ناکامی در یک کلاس، ازدست‌دادن شغل یا حتی بدتر از اینها شود.
هرگاه یادداشت‌ها را مرتب می‌کنید، حتما آنها را به‌گونه‌ای بچینید که به‌سادگی قابل‌استفاده و منظم باشند. هیچ‌گاه نمی‌دانید که چه زمانی شاید به یک منبع دست اول بربخورید!
ادامه دارد ...

0 اظهار نظر

لطفاً برای ارسال نظر وارد شوید.