مقاله

منطقه امن در روانشناسی و نحوه‌ی خروج از آن – بخش 2

عکس: بادران

 چطور از منطقه امن خارج شویم؟ ۷ ترفند مؤثر
اکنون می‌دانیم منطقه امن ذهنی چیست و چرا کسانی که قصد پیشرفت در زندگی و شکوفاکردن استعدادهایشان را دارند، باید به فکر خارج‌شدن از آن باشند. پس می‌توانیم گامی فراتر بگذاریم و از راه‌هایی بگوییم که با کمک‌گرفتن از آنها می‌توان این خواسته را عملی کرد. ببینیم برای خروج از منطقه امن ذهنی از چه راه‌هایی می‌توان استفاده کرد:
۱. انجام متفاوت کارهای هرروزه
در کارهایی که هر روز انجام می‌دهیم فرصت‌های زیادی برای به‌چالش‌کشیدن خود در دسترس داریم. خاموش‌کردن موبایل و تلویزیون هنگام صرف شام، سریع‌تر تصمیم‌گرفتن راجع‌به اینکه چه بپوشیم، یا حتی آرام‌تر قدم‌زدن برای توجه بیشتر به آنچه اطرافمان می‌گذرد. با لحاظ‌کردن همین تغییرات کوچک در زندگی روزمره می‌توان به‌آرامی از عادت‌های قدیمی فاصله گرفت و فرصتی برای خروج از منطقه امن ذهنی پیدا کرد.
۲. بسط‌دادن مهارت‌های شغلی و کاری
آموختن مهارت‌های تازه انسان را خلاق‌تر می‌کند و به او اعتماد به نفس می‌بخشد. به‌علاوه که با انجام این کار موقعیت‌های شغلی بهتر و بیشتری فراهم خواهد شد.
آموختن مهارت‌هایی مثل صحبت‌کردن در جمع مردم، مذاکره و مدیریت واقعا برای بسیاری از ما چالش جدید و دشواری است. منتها اگر برای آموختنشان وقت و انرژی بگذاریم حتما نتایج مثبت آن را در زندگی خواهیم دید. با آموختن چنین مهارت‌هایی تاب و تحمل بیشتری پیدا می‌کنیم (به این معنا که اگر شکست بخوریم، کمتر زمان می‌برد تا دوباره سر پا شویم)، بیشتر احساس رضایت از خود خواهیم داشت و فرصت‌های تازه‌ای پیش رویمان خواهیم دید.
ویژگی‌ها و احساساتی که عبور از منطقه امن در روانشناسی را ساده‌تر خواهند کرد.
بدون رشد و توسعه دائمی، کلماتی مثل پیشرفت، دستاورد و موفقیت هیچ معنایی ندارند.
ــ بنجامین فرانکلین
۳. امتحان‌کردن رژیم غذایی جدید
کنارگذاشتن عادت مصرف غذاهای ناسالم و سردستی، و پایبندی به رژیم غذایی سالم و مغذی راهکار دیگری است برای خروج از منطقه امن ذهنی، چون کاری جدید است و برای انجام آن باید عادتی ناسالم را کنار بگذاریم. داشتن رژیم غذایی سالم به همان اندازه که مفید و خوب است چالش‌برانگیز نیز هست. منتها در طول مسیری که برای رسیدن به منطقه رشد پیش رو است خیلی مفید خواهد بود و کمک زیادی به تحمل دشواری‌های آن خواهد کرد.
۴. بردن فعالیت‌های ورزشی به مراحل و سطوح بالاتر
شاید این برای شما دویدن مسافت ۵کیلومتری برای اولین بار باشد و برای دیگری، به‌پایان‌بردن تمرین‌های استقامتی‌ای که مدت‌ها است فکرش را در سر دارد. تفاوتی نمی‌کند فعالیت ورزشی موردنظر چه باشد، مهم آن است که برای بردن آن به سطوح بالاتر تلاش کنیم. این کار هم راهکار عالی دیگری است که به ما، برای خروج از منطقه امن ذهنی، انگیزه و انرژی خواهد داد.
۵. انجام کارهای خلاقانه
انجام کارهای خلاقانه، از نوشتن چند بیت شعر گرفته تا راه‌اندازی کسب‌وکاری جدید، معمولا با ریسک یا خطرکردن همراه‌اند؛ چون برای انجامشان باید به عالمی قدم بگذاریم که برایمان ناشناخته است. در این شرایط، احتمال شکست‌خوردن و درس‌گرفتن از آن هم وجود خواهد داشت.
تمرین‌دادن ذهن به انجام کارهای خلاقانه کمک می‌کند بیشتر میل به رشد و ترقی را در خود احساس کنیم. به‌علاوه، نیازِ غیرواقعیِ بی‌نقص‌بودنِ همه‌چیز از ابتدای کار را از ذهنمان بیرون می‌کند.
کارهایی هست که می‌ترسی انجامشان دهی. هر روز یکی از این کارها را انجام بده.
ــ النور روزولت
۶. به‌چالش‌کشیدن باورها
برای هیچ‌کس راحت نیست از دیدگاه دیگری به دنیا نگاه کند؛ اما اگر بتوانیم این کار را انجام دهیم، امکان رشد فکری خواهیم داشت و با به‌چالش‌کشیدن باورهای نهادینه‌شده در وجودمان بینشی تازه خواهیم یافت. خواندن کتاب در ژانرهای مختلف، صحبت‌کردن با آدم‌هایی با طرز فکرها و عقاید گوناگون، و بازدید از مکان‌های جدید همگی راهکارهایی‌اند که با کمکشان می‌توان با دیدگاه خاص دیگران راجع‌به دنیا آشنا شد.
خیلی ساده ممکن است گرفتار این طرز فکر شویم که فقط هرچه خودمان به آن باور داریم درست است و نیازی به تغییر، تفکر انتقادی و چالش‌های ذهنی نیست. منتها این طرز فکر نوعی تن‌آسایی با خود به همراه دارد؛ چیزی که خروج از منطقه امن ذهنی را فوق‌العاده دشوار خواهد کرد.
۷. تمرین صداقت
با نقش بازی کردن و ادا درآوردن راه به جایی نخواهیم برد و با این کارها، توهمات و خیالات غیرواقعی نام امید و آرزو می‌گیرند. اگر با خودمان صادق باشیم، امکان شناخت بهتر خود را پیدا خواهیم کرد. اگر هم با دیگران روراست باشیم، مثلا وقتی با عزیزی از احساسات و افکارمان می‌گوییم، امکان برقراری ارتباطی عمیق‌تر و معنادارتر با آنها را خواهیم داشت. شناخت و ارتباطی که در خارج شدن از منطقه امن ذهنی و پیش‌رفتن به‌سمت منطقه رشد یارای ما خواهند بود.

۴ توصیه برای ثابت‌قدم‌ماندن، پس از خارج شدن از منطقه امن ذهنی
عبور از منطقه امن در روانشناسی و تلاش برای بهترشدن کار چندان ساده‌ای نیست. وقتی به منطقه ترس و بعد از آن یادگیری وارد می‌شوید و چالش‌های زیادی پیش رو خواهید داشت. اگر هم مراقب نباشید، ممکن است ناامید شوید و به عقب برگردید. چه کنیم که این اتفاق نیفتد و میانه‌های راه دست از تلاش نکشیم؟ در این بخش از مطلب از ۴ توصیه‌ای خواهیم گفت که برای این منظور به کمکمان خواهند آمد.
۱. کنارگذاشتن دیدگاه منفی درباره استرس
از نظر فیزیولوژیک، اضطراب و هیجان تفاوتی با یکدیگر ندارند. هر دوی اینها با نوعی «واکنش استرس» همراه‌اند. مثبت یا منفی خواندن این استرس کاملا به طرز تفکر و دیدگاه خودمان بستگی خواهد داشت.
به‌باور عموم مردم، استرس چیز بدی است. منتها مفهوم «استرس مثبت (Eustress/ Positive Stress)» این باور رایج را به چالش می‌کشد. بر اساس این مفهوم، استرس مثبت انرژی موردنیازمان را وقتی مثلا قرار است جلوی جمعی از مردم صحبت کنیم یا به قراری عاشقانه برویم تأمین می‌کند. اگر بتوانیم به‌جای استرس نام «هیجان» را بر آن بگذاریم و به چشم چیزی مثبت به آن نگاه کنیم، می‌توانیم از اثر محرک استرس انرژی بگیریم برای بیرون‌ماندن از منطقه امن ذهنی کمک بگیریم.
۲. درک پدیده انعطاف‌پذیری مغز
از زمانی که به دنیا می‌آییم تا زمانی که عمرمان به پایان برسد، سازوکار مغز همگام با نیازهای جدیدمان مدام تغییر می‌کند. این فرایند پویا به ما امکان آن را می‌دهد که از تجربه‌های مختلف چیزهای تازه بیاموزیم و خود را با هر شرایط جدیدی وفق دهیم. این چیزی است که بر آن نام «انعطاف‌پذیری مغز (Neuroplasticity)» را گذاشته‌اند.
اگر متوجه این موضوع باشیم و کاملا آن را درک کنیم، خواهیم دانست که بدون تجربه شکست در زندگی، اساسا امکان رشد و ترقی وجود ندارد. به این صورت کمتر برای بیرون‌ماندن از منطقه امن ذهنی احساس تردید خواهیم کرد.
باشد که انتخاب‌هایت انعکاس امیدهایت باشد، نه ترس‌هایت.
ــ نلسون ماندلا
۳. اولویت‌بندی
ماندن در منطقه امن ذهنی همیشه هم زیان‌بار نیست؛ مثلا اگر برای دل خودتان سازی می‌زنید، شاید چندان مهم نباشد که در ارتباط با آن در منطقه امن ذهنی بمانید. منتها همین کار در ارتباط با بخش‌های مهم‌تر زندگی، مثل روابط بین‌فردی یا مدیریت و مسائل مالی، برایمان گران تمام خواهد شد.
ایده اصلی آن است که برای خروج از منطقه امن ذهنی اولویت‌بندی داشته باشیم و برای انجام این کار، ابتدا بر مسائلی تمرکز کنیم که مهم‌ترند و اگر در آنها رشد و پیشرفت نداشته باشیم، چیز دندان‌گیری در زندگی نصیبمان نخواهد شد.
دو انتخاب پیش روی آدمی است: (۱)‌ برگشتن رو به عقب و داشتن احساس امنیت و (۲) حرکت رو به جلو در مسیر رشد و ترقی. دوباره و دوباره باید رشد و ترقی را انتخاب کرد. دوباره و دوباره باید غلبه بر ترس را انتخاب کرد.
ــ آبراهام مازلو
۴. برداشتن قدم‌های کوچک
برای خارج شدن از منطقه امن ذهنی نباید بی گدار به آب بزنیم. حرکت در مسیر رشد و ترقی بدون خودآگاهی ممکن نیست؛ پس بهترین کار آن است که صبورانه خودآگاهی را در خود تقویت کنیم و هوشمندانه حدِمرز هر منطقه ذهنی را بسنجیم. سپس با برداشتن قدم‌های کوچک، در مسیر رشد و ترقی حرکت کنیم.

و در آخر اینکه…
حالا دیگر می‌دانید منطقه امن ذهنی چیست، چطور می‌توان از آن خارج شد، و برای ماندن در مسیر رشد و ترقی از چه‌چیزهایی باید دوری جست. فقط می‌ماند تصمیم و اراده شما که برای داشتن زندگی بهتر و شکوفاکردن تمامی استعدادهایتان تلاش کنید و از تمامی ظرفیت‌ها و توانایی‌ها برای بهترکردن زندگی خود و دیگران استفاده کنید.

0 اظهار نظر

لطفاً برای ارسال نظر وارد شوید.