مقاله

تاب آوری چیست و چه اهمیتی در زندگی دارد؟ - بخش 2

عکس: بادران

 با قدرت تاب آوری را آشنایید؟
برخورداری از تاب اوری در زندگی مهم است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند تاب آوری به‌طور طبیعی در نهاد آدم‌ها وجود دارد. البته این مهارت بهبودپذیر است و می‌توان آن را تقویت کرد. انسان‌ها بعد از تجربه لحظات سخت و ناخوشایند می‌توانند به زندگی عادی بازگردند و با خوش‌بینی و امید به زندگی ادامه دهند.
نکته جالب‌توجهی که در اینجا وجود دارد رابطه میان ناملایمات و تاب‌آوری است؛ یعنی تا زمانی که سختی‌ها ظاهر نشوند، نمی‌توانیم متوجه شویم ما در وجودمان مجهز به ویژگی خاصی هستیم که به ما امکان بازگشتن به شرایط عادی بعد از سختی‌ها را می‌دهد یا نه. تاب اوری با خوش‌بینی و تلاش برای جبران همراه است.
البته تقویت مهارت تاب آوری در هرکس حدواندازه‌ای متفاوت دارد. در واقع، هرقدر تاب‌آورتر شویم، بااراده‌تر و خوشبخت‌تر از دل طوفان‌ها جان سالم به در خواهیم برد. میزان تاب‌آوری در آدم‌ها باهم فرق دارد. الیزابت ادوارد (نویسنده معروف آمریکایی) می‌گوید:
تاب اوری یعنی پذیرش واقعیت تازه‌ای در زندگی، حتی اگر این واقعیت خوشایند نباشد. تو می‌توانی با آن بجنگی یا می‌توانی کاری نکنی و به‌خاطر از‌دست‌رفته‌ها گریه کنی. انتخاب دیگرت این است که شرایط را بپذیری و آستین‌ها را برای خلق واقعیتی خوشایند بالا بزنی.

نمود تاب آوری در زندگی چگونه است؟
نمود تاب‌ اوری در زندگی چگونه است؟ اگر این مهارت و رفتار را در خود توسعه دهیم، چه دستاوردها و نمودهایی از آن در زندگی خواهیم دید؟ با وجود تاب آوری در زندگی، به دستاوردهای زیر خواهیم رسید:
•    افزایش کنجکاوی و پرسش‌گری در زندگی؛
•    درنظرگرفتن اخـلاق در ابـعاد مخـتلف زندگی؛
•    شادبودن و داشتن هوش هیجانی در زندگی؛
•    خوش‌بین‌بودن در زندگی و داشتن عزت نفس؛
•    جان‌گرفتن باورهای مذهبی یا ایمانی درونی در وجود؛
•    هدفمندی و معنادادن به زندگی‌ (باور به اینکه زندگی‌مان مهم است)؛
•    آرام‌ماندن در اوضاع سخت و کنترل خود در مواقعی که فشارهای مختلف و زیادی وجود دارد؛
•    برخورداری از حس طنز و شوخ‌طبعی، و تقویت حس نوع‌دوستی و عشق و هم‌دردی با دیگران؛
•    استقلال‌داشتن و توانایی زندگی بدون کمک دیگران، و توانایی مراقبت از خود و ساختن زندگی بهتر؛
•    ایجاد تعادل در بخش‌های مختلف زندگی (مانند تفریح، تحصیل، کار، و شرکت در رویدادهای فرهنگی و اجتماعی)؛
•    تقویت عادت‌های خوب و سالم در زندگی (مانند داشتن خواب کافی و تغذیه مطلوب، ورزش‌کردن، رعایت بهداشت فردی، دوری از مصرف الکل و مواد مخدر)؛
•    اجتماعی‌ترشدن و بهره‌مندی از توانایی‌های اجتماعی (مانند داشتن تعهد در رابطه، برقراری ارتباط با دیگران و همراه‌شدن با آنها، و کنترل وابستگی به دیگران)؛
•    افزایش توانایی سازگاری با آدم‌ها و شرایط و پذیرش این نکته که گاهی کنترل وقایع و محیط در دستمان نیست (بنابراین، افزایش توانایی تطبیق خود با محیط و داشتن راهکارهایی برای مواجهه با شرایط خارج از کنترل ضروری و مفید خواهند بود).

تاب آوری و انعطاف‌پذیری در زندگی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌
در یک کلام، اگر فردی تاب‌ اوری را در خود تقویت کند و نسبت به خود آگاه‌تر شود، به‌راحتی می‌تواند احساسات و افکار و رفتارهایش را در زندگی مدیریت کند. چنین فردی متوجه می‌شود زندگی بالاوپایین دارد و باید با آن با اراده و به‌کارگیری روش‌های سازنده همراه شد. رابرت جوردن، نویسنده معروف آمریکایی، حرف جالبی درباره تاب اوری گفته است:
بلوط بی‌انعطاف و بدون سازگاری، با باد می‌جنگد و می‌شکند؛ اما درخت بید در مواجهه با باد خود را خم می‌کند، تاب می‌آورد، منعطف می‌شود، و زنده می‌ماند.

عوامل کمک‌کننده برای تقویت این توانمندی
خوب است به عواملی نیز اشاره کنیم که در تقویت این مهارت و توانمندی ذهنی کمکمان می‌کنند:
•    هرقدر توانایی‌مان در داشتن برنامه‌های واقع‌گرایانه بیشتر باشد، تاب‌آوری‌مان هم بیشتر خواهد شد؛
•    هرقدر مهارت‌های حل‌مسئله در ما به‌شکل قوی‌تر وجود داشته باشند، تاب‌آوری‌مان هم بیشتر خواهد شد؛
•    هرقدر بهتر بتوانیم با رویدادهای ناگهانی روبه‌رو شویم و احساساتمان را بهتر کنترل کنیم، تاب‌آورتر خواهیم شد؛
•    هرقدر دید مثبت‌تری نسبت به خود داشته باشیم و باورمان این باشد که قدرتمند هستیم، تاب‌آورتر خواهیم شد.

چرا تقویت مهارت تاب آوری مهم است؟
اهمیت تاب اوری را نمی‌توان نادیده گرفت. در دنیایی که اختیار بسیاری از وقایع و رویدادها در دستانمان نیست، نیاز داریم تاب‌وتوانمان را در مواجهه با ناملایمان بیشتر و بیشتر کنیم. اما چرا؟
•    هرقدر تاب‌آورتر شویم، توانایی‌مان در ادامه‌دادن تحصیلات و یادگیری هم بیشتر می‌شود؛
•    تاب اوری به کاهش غیبت‌ها از محل کار و تحصیل هم کمک می‌کند و از ما فردی فعال‌تر می‌سازد؛
•    یکی از دستاوردهای تاب اوری کاهش علامت‌های افسردگی در زندگی و توانایی مدیریت استرس‌هاست؛
•    تاب‌آورترها با بیماری‌های جسمانی سخت هم بهتر روبه‌رو می‌شوند و احتمال بهبودی‌شان هم بیشتر است؛
•    فرد تاب‌آور کمتر خود را در معرض ریسک‌های حساب‌نشده قرار می‌دهد و زندگی‌اش را کمتر وارد زمینه‌های خطرناک می‌کند؛
•    تاب اوری زندگیِ سالم‌تری را برای هر فرد به همراه می‌آورد و از مرگ‌ومیر ناشی از تصمیمات اشتباه و بی‌طاقت‌شدن جلوگیری می‌کند؛
•    افراد تاب‌آور در کهن‌سالی هم دوران بهتری را نسبت به دیگران سپری می‌کنند و با چالش‌های سنی خود به‌درستی و سلامتی مواجه می‌شوند.
هلن کلر معروف را که می‌شناسید؟ او می‌گوید:
دنیا پر از داستان‌های غم‌انگیزِ سختی‌کشیدن‌هاست. منتها داستان‌های زیادی هم درباره مواجهه و پیروزشدن در مقابل این سختی‌ها وجود دارد. خوش‌بینی من ریشه در نادیده‌گرفتن تلخی‌ها و بدی‌ها ندارد؛ بلکه از باورم به غلبه خوبی‌ها و خوشی‌ها بر آنها نشئت می‌گیرد. سرانجام، همیشه خوبی بر بدی حاکم می‌شود.

چگونه مهارت‌های تاب آوری را تقویت کنیم؟
تا اینجا، به‌طور کامل متوجه شدیم تاب اوری ویژگی و رفتاری مهم است. منتها چطور می‌توان آن را در خود تقویت کرد و توسعه داد؟ خوشبختانه، همه ما می‌توانیم تاب اوری را معنا کنیم و آن را در وجود خود گسترش دهیم. این‌طور نیست که فرد، تاب‌آور به دنیا پای می‌گذارد و دیگری بدون این ویژگی به دنیا می‌آید. البته ویژگی‌های وراثتی را نمی‌توان نادیده گرفت. برخی از افراد تاب‌وتحمل بیشتری نسبت به دیگران دارند؛ اما همیشه پای اکتساب هم به‌ میان است و از راه افزایش توانایی‌های خود می‌توانیم تاب‌آورتر شویم.
برای اینکه ویژگی‌ های تاب آوری را در خود رشد دهیم، به شناسایی فرصت‌هایی نیاز داریم که در رشد و توسعه فردی کمکمان می‌کنند. بعد از آگاهی نسبت به اینها، لازم است پرتوان و باجسارت به‌سمت جلو حرکت و از فرصت‌ها استفاده کنیم. روش‌های زیر در تقویت ویژگی های تاب آوری کمکمان می‌کنند:
•    حواسمان به سلامتمان باشد و خودمراقبتی را فراموش نکنیم؛
•    با تقویت حس بخشش در خود از بند کینه‌ها و عقده‌ها رها شویم؛
•    از تجربه‌هایمان برای دیگران بگوییم و آنها را با دیگران در میان بگذاریم؛
•    سبک زندگی‌مان را سالم کنیم، برای نمونه خوب بخوابیم و خوب بخوریم؛
•    در زندگـی منظم باشیـم و با هدفمندی به لحظه‌هایمان معـنا بدهیم؛
•    به خودمان اجازه تجربه احساسات مختلف را بدهیم و احساساتمان را سرکوب نکنیم؛
•    در صورت نیاز، برای مدیریت بهتر احساساتمان به مشاور و روان‌شناس مراجعه کنیم؛
•    برای حل مشکلات، منتظر ننشینیم و ابتکار عمل را به‌ دست بگیریم و مسائل را حل کنیم؛
•    بدانیم به چه حمایت‌ها و پشتیبانی‌هایی در زندگی نیاز داریم و از کمک این پشتیبانان بهره ببریم؛
•    روی نکات مثبت هرچیز دست بگذاریم و با مثبت‌اندیشی عاقلانه و واقع‌بینانه روحیه‌مان را بالا ببریم.

تاب آوری و تربیت فرزند
اگر مسئولیت تربیت فرزند را به‌ عهده داریم، باید حتما نسبت به تقویت تاب اوری در او تلاش کنیم. آینده چنین کودکی به‌طور قطع درخشان‌‌تر از کسی است که تاب‌آوردن در مواجهه با سختی‌ها را یاد نگرفته است. جودی پیکولت (Jodi Picoult) نویسنده معروف آمریکایی می‌گوید:
ظرفیت آدم‌ها مانند شاخه‌های بامبو است. بامبوها هم مانند تاب‌آوریِ ما انعطاف‌پذیرتر از آن‌اند که به نظر می‌رسند.

در آخر
آشنایی با تاب آوری در روانشناسی و زندگی کمکمان می‌کند تسلط بیشتری نسبت به خود پیدا کنیم. ما باید قوی‌تر شویم چون چاره‌ای نداریم. استیو مارابولی (Steve Maraboli) که نویسنده و محقق و سخنرانی در زمینه رفتار است به نکته بسیار جالبی اشاره می‌کند. او می‌گوید زندگی هیچ‌گاه آسان‌تر نمی‌شود؛ ماییم که باید تاب‌آورتر و سرسخت‌تر شویم.
تاب آوری و سلامت روان نسبت مستقیمی باهم دارند. هرقدر تاب‌آورتر شویم، زندگی‌مان سالم‌تر پیش خواهد رفت. رشد اعتماد‌به‌نفس، عزت‌نفس، هدفمندی و تلاش برای تغییر سبک زندگی از دستاوردهای تاب‌آوری‌اند و همگی باعث می‌شوند سلامت روان و البته جسممان بیشتر شود.

0 اظهار نظر

لطفاً برای ارسال نظر وارد شوید.