مقاله

14 کاربرد زیرکانه برای نگاشت‌های ذهنی - همه‌ی مغزتان را درگیر کنید - قسمت 1

عکس: بادران

نوشته: مری‌لیزا فابرگا

 نقشه‌ی ذهن کل مغز شما را درگیر کار کرده و به شما امکان می‌دهد تصویر بزرگ را ببینید. نقشه‌ی ذهن روشی است که در آن از کل مغز برای تولید و سازماندهی ایده‌ها استفاده می‌شود. این روش بیش از هر کس از رویکرد لئوناردو داوینچی و یادداشت‌هایی که بر می‌داشت الهام گرفته است. مفهوم بنیادین این روش را تونی بوزان پایه گذاری کرده  و آن را مبتنی بر الگوهای موجود در طبیعت، و بر اساس پژوهش در مورد چگونگی اندیشه‌ورزی انسان و نحوه‌ی کارکرد مغزبسط داده است.
مایکل جی گلب در کتابش تحت عنوان "چگونه مانند لئوناردو داوینچی فکر کنیم"، می‌نویسد که چطور می‌شود با استفاده از نگاشت ذهنی (نقشه‌ برداری ذهنی) متعادل‌تر و مانند داوینچی اندیشیدن را آموخته و تمرین کنید. گلب اضافه می‌کند که نگاشت ذهنی موجب تحریک هر دو نیمکره‌ی مغز می‌گردد. این کار نه تنها به شما امکان ارتقای یک توالی منطقی و سازمان دقیق از مواد اولیه‌ی ذهنی را برای‌تان فراهم می‌کند، همزمان به ترغیب و تشویق تخیل و خودانگیختگی نیز می‌پردازد. به گفته‌ی وی، یادداشت برداری حقیقتاً سبک بسیاری از نوابغ تاریخ است که در نوعی مکمل برای ساختار‌های طبیعی‌ای همچون ترسیم طرح اولیه (اسکچ)، سیاه قلم‌های خلاقانه، و روی کاغذ آوردن کلمات کلیدی محسوب می‌گردد.
از جمله‌ی این نوابغ می‌توان به چارلز داروین، میکل آنژ، مارک تواین، و صد البته به داوینچی اشاره نمود. در ادامه مقاله دستورالعمل گام به گام تهیه‌ِ نگاشت ذهن را آموخته و در کنار آن با 14 کاربرد درخشان نگاشت‌های ذهنی آشنا خواهید شد.

نحوه ایجاد نگاشت‌های ذهنی: دستورالعمل گام به گام
نقشه‌ی ذهن نمایانگر یک کار یا یک ایده به صورت تصویری با حداقل کلمات است. این نقشه‌ها وابسته به تصاویر کلیدی و کلمات کلیدی هستند که به مانند نوعی محرک عمل می‌کنند. در اینجا دستورالعمل گام به گام ایجاد نگاشت‌های ذهنی را برای‌تان آورده‌ام:
گام 1. یک ورق کاغذ A4 معمولی برداشته و آن را بچرخانید طوری که به صورت افقی پیش روی‌تان قرار گیرد. در کنار کاغذ، به چند مداد یا خودکار رنگی هم نیاز خواهید داشت.
گام 2. در مرکز صفحه یک شکل بکشید یا عکسی بچسبانید که نشان دهنده‌ی مفهوم اصلی نقشه‌ی ذهن شما باشد. سپس، یک کلمه کلیدی است که نشان دهنده‌ی ایده اصلی‌تان است را کنار آن بنویسید.
گام 3. برای تمام این کار‌ها از رنگ‌های مختلف استفاده کنید. اضافه کردن تصاویر و استفاده از رنگ‌ها قسمت تفکر واقع در نیمکره‌ی راست مغز را تحریک می‌کند. به این معنا که، این کار موجب تحریک و به فعالیت واداشتن بخش خلاقیت و تخیل می‌گردد.
گام 4. مفاهیم یا ایده‌های بنیادینی که می‌شود از تصویر یا کلمه کلیدی که در وسط صفحه قرار گرفته دریافت کرد چه هستند؟  کارهای زیر را انجام دهید:
    سه تا ده زیر مجموعه به مرکزیت تصویری که در مرکز صفحه قرار داده‌اید رسم کنید. برای رسم زیرمجموعه‌ها از خطوط سیاه و ضخیم استفاده کنید.
    زیر شاخه‌ها رو به صورت منحنی و صاف بکشید.
    سعی کنید به هر زیرشاخه یک رنگ‌ جداگانه اختصاص بدهید.
    برای هر زیرشاخه یک تصویر و یک کلمه‌ی کلیدی انتخاب کنید.
گام 5. به زیرشاخه‌های خودتان نگاه کرده و برای هر یک آزادانه هر ارتباطی خواستید ایجاد کنید. یک سری زیرشاخه کوچکتر هم ترسیم کنید که منشا آغازینشان از زیرشاخه‌های اصلی بالایی باشد. به این ترتیب یک سری پیوند جدید بین گروه‌ها ایجاد خواهد شد.
گام 6. زیر شاخه‌های سطح سوم را از انتهای زیرشاخه‌ها به یکدیگر وصل کنید. حتی می‌توانید یک سری زیرشاخه سطح چهارم و پنجم هم ایجاد نمایید. بگذارید ذهن‌تان در مورد زیرشاخه‌ها و ارتباط آن‌ها با یکدیگر آزاد باشد و از آن لذت ببرید.
گام 7. حال برای این نقشه‌ی ذهنی از کلمات کلیدی استفاده کنید. کلمات کلیدی قوای تحلیل واقع در نیمکره‌ی "چپ مغز" را فعال نموده و به شما در پیدا کردن جوهره‌ی هر چیزی کمک می‌کند. با این حال، اگر از کلمات بیش از اندازه زیاد استفاده کنید تفکرتان محدود خواهد شد. سعی کنید برای هر خط فقط از یک کلمه کلیدی استفاده کنید؛ این کار به شما امکان می‌دهد آزادانه برای هر زیرمجموعه‌ای که دوست داشتید کلمه کلیدی خلاقانه پیدا کنید.
گام 8. در این نمودار تا می‌توانید از تصاویر استفاده کنید. تصاویر باعث می‌شوند نقشه‌ی ذهن‌تان جالب‌تر و به یاد ماندنی‌تر شود. علاوه بر این، تصاویر نسبت به کلمات به مراتب ارتباط بیشتری ایجاد می‌کنند.
گام 9. هنگامی که کار ترسیم اولیه‌ی نقشه ذهنی به اتمام رسید، موارد زیر را انجام دهید: اضافه کردن جزئیات؛ نوشتن سوال‌هایی که بازتابی از گره‌ها یا محل تلاقی‌های خاص هستند؛ و ترسیم چند تایی "شکل خوشه انگوری" برای اتصال ایده‌های موجود در زیرشاخه‌های مختلف.

14 کاربرد زیرکانه و درخشان نگاشت‌های ذهنی
حال که نحوه‌ی تهیه‌ و آماده سازی نگاشت‌های ذهنی را یاد گرفتید، در ادامه 14 کاربرد درخشان برای نگاشت‌های ذهنی را برای‌تان بازگو خواهم کرد:
1. استفاده از نگاشت‌های ذهنی برای تولید ایده.
تصویری که نشان دهنده‌ی ایده‌ی اصلی است و می‌خواهید ایده‌های مختلف را حول محور آن ایجاد کنید را در مرکز صفحه بچسبانید. شروع کنید به کشیدن پرتو‌هایی که از ایده ی اصلی نشأت گرفته و به اطراف آن خارج می‌شوند. این ایده‌ها باید برگرفته از موضوع اصلی بوده و افکاری باشند که با اندیشیدن به آن موضوع به ذهن‌تان می‌رسد. برای هر ایده و فکر جدید یک زیر شاخه ایجاد کنید.
به زیر شاخه نگاه کنید و ببینید کدام ایده‌ها برگرفته و نشأت گرفته از کلمه کلیدی و تصویر آن زیر شاخه است. حال آن ایده‌‌ی جدید را به عنوان زیر شاخه این تصویر و کلمه ی کلیدی قرار دهید. در مرحله‌ی بعد، از جریان سیال ذهنی استفاده کرده و هر ایده‌ای در مورد هر یک از زیرشاخه‌ها به ذهن‌تان می‌رسد را به صورت زیر شاخه‌ی سطح سوم وارد کنید. می‌توانید در این مرحله کار را متوقف کرده یا کار را تا سطح چهارم ادامه دهید.
وقتی کل کار تمام شد، به نقشه ی نهایی ذهن نگاهی بیفکنید و ببینید می‌خواهید کدام ایده را پیاده نمایید. در نهایت، وارد مرحله‌ی عمل شده و ایده‌تان را پیاده سازی کنید.
2. از نگاشت‌های ذهنی برای گرفتن اطلاعات بهتر از کتاب‌ها و مقالات استفاده نمایید.
اکثر افراد از این نکته شکایت دارند که مطالبی که مطالعه می‌کنند را خیلی زود فراموش می‌کنند. با این حال، برای به خاطر سپردن و حفظ اطلاعات دریافتی از کتاب‌ها و مقالاتی که مطالعه می‌کنید روش خاصی موجود است. برای انجام این کار براحتی می‌توانید از ایجاد نقشه‌ی ذهنی برای مواقعی که مطلبی را مطالعه می‌نمایید یا مطالبی که به نظرتان مفید می‌آیند را مشاهده می‌کنید استفاده نمایید.
وقتی دارید کتابی می‌خوانید، زیرشاخه‌های نقشه‌ی ذهنی می‌تواند سرفصل‌های مهم‌ترین فصل‌های آن کتاب یا مقاله باشد. آن‌گاه، ایده‌های اصلی مطرح شده در هر فصل را به عنوان فصل‌های فرعی روی کاغذ بیاورید. به عنوان زیر شاخه‌های سطح سوم می‌توانید از مثال‌ها، نقل قول‌ها، و حتی نظرات خودتان باشد که در کنار مطالبی که خوانده‌اید حاشیه نویسی می‌کنید. در سطح چهارم می‌توانید مراحل عملیاتی که از کتاب یا مقاله الهام گرفته شده را بنویسید.
3. استفاده از نگاشت‌های ذهنی برای حل مسأله.
در مواقعی که می‌خواهید مسئله‌ای را حل کنید، تصویری که نشان دهنده مسأله شما باشد را در مرکز یک برگه همراه با کلمه کلیدی مناسب بچسبانید.  آن‌گاه، شش زیر شاخه از تصویر یا کلمه ی کلیدی نوشته شده در مرکز به خارج صفحه بکشید و در مقابل هر یک، یکی از سوالات زیر را بنویسید:
    چی؟
    کی؟
    کجا؟
    چرا؟
    چطور؟
    کی؟
به این پرسش‌های آمده در زیر شاخه‌های نقشه‌ی ذهنی‌تان پاسخ داده و راه حل‌های عملی برای حل مسأله موجود پیدا و آن‌ها را به این زیر شاخه‌های متصل نمایید.
4. از نگاشت‌های ذهنی برای یادداشت برداری در جلسه‌های کاری استفاده کنید.
وقتی در یک جلسه اداری شرکت کرده‌اید، این کارها را انجام دهید:
    هدف از برگزاری جلسه را در مرکز صفحه بنویسید.
    هر کدام از آیتم‌هایی که جزء دستور جلسه هستند به عنوان یکی از زیر شاخه‌های اصلی در نقشه‌ی ذهنی ترسیم خواهند شد (در صورت امکان، قبل از حضور در جلسه دستور جلسه را از مسئولین امر بگیرید).
    در طول برگزاری جلسه و با پیشرفت آن، عناوینی که مورد بحث قرار می‌گیرند را به عنوان زیرشاخه‌های فرعی هر یک از نکات اصلی درج نمایید (مثل ایده‌ها، آمار و ارقام، بودجه، کی قرار است در کدام گردهمایی شرکت کند، و امثال آن).
    تصاویر و آیتم‌های دارای پیوند درونی را رسم کنید.
5. از نگاشت‌های ذهنی برای تعیین اهداف زندگی استفاده کنید.
نوشتن "اهداف زندگی" در وسط صفحه (همچنین می‌توانید تصویری از خودتان را بکشید یا عکسی از خودتان را بچسبانید). تعیین کنید کدام یک زا جنبه‌های زندگی برای شما الویت اصلی محسوب می‌شوند. این جنبه می‌تواند چیزی باشد مثل سفر کردن، ماجراجویی‌، خانواده، کمک و مشارکت، کار و حرفه، امور مالی، و امثال آن. هر کدام از این جنبه‌ها یکی از زیر شاخه‌های نقشه‌ی ذهن شما خواهد بود.
هر کدام از جنبه‌های زندگی را به زیرگروه‌هایی که بیشتر برای‌تان اهمیت دارد تقسیم کنید. مثلا، شاخه "خانواده" را می‌توان به زیر شاخه‌های زیر تقسیم کرد: والدین؛ خواهر و برادر؛ همسر؛ بچه‌ها؛ خانواده بزرگ؛ و مانند آن. حال، برای هر کدام از این زیرشاخه‌ها حداقل سه هدف زندگی بنویسید. این زیر شاخه‌های زیرگروه‌های سطح سوم را تشکیل خواهد داد.
به عنوان زیرشاخه‌های سطح چهارم می‌توانید بنویسید برای نیل به هر یک از این اهداف چه ایده‌ها و افکاری در سر دارید، مهلتی که برای رسیدن به ان هدف در نظر گرفته‌اید چه زمانی است، منابعی که برای نیل به آن هدف مورد نیاز است، و امثال این‌ها.
ادامه دارد ...

0 اظهار نظر

لطفاً برای ارسال نظر وارد شوید.